terug

Schoolontbijt

Komende week is het Nationale Schoolontbijt. Het is een initiatief van het Voorlichtingsbureau Brood en wordt dit jaar voor de twaalfde keer gehouden. Met dit initiatief wordt het belang van een goed ontbijt benadrukt. Brood is het transportmiddel van broodbeleg. Waar eerst vooral het transportmiddel (het initiatief is tevens van Voorlichtingsbureau Brood) in de spotlights stond, verschuift de aandacht nu meer naar het broodbeleg. Vooral voedingswaakhond Foodwatch heeft hier door meer bewustwording een positieve verandering teweeg gebracht. Verleden jaar stonden er te zoete, te zoute en te vette producten op tafel en helaas geen groente en fruit. Daar komt dit jaar verandering, omdat er fruit aan het ontbijt zal worden toegevoegd. Daarnaast zal het nieuwe lesmateriaal reclamevrij zijn en het voornemen is om op alle communicatiematerialen voor kinderen nergens merk- en productnamen meer te noemen. Foodwatch heeft er door deze bewustwording voor gezorgd dat scholen weer reclamevrije zones worden. Dat is een groot compliment waard.

Voedingswaarde en gemaksvoeding 
Willen we als (groot)ouders niet het beste voor ons (klein)kind? Waar leren we nog eerlijke informatie over voeding? Of breder, over een gezonde leefstijl? We voeden onze kinderen met de beste intentie. Daar geloof ik als vader heilig in. In de huidige maatschappij leren we geen kookkunsten meer van onze (overgroot)oma. Vroeger werd kennis over voeding vooral via deze weg doorgegeven, generatie op generatie. Waar in het jaar 1900 een vrouw nog gemiddeld 5 uur in de keuken stond, was dat in het jaar 2000 gemiddeld 20 minuten geworden. Sinds de uitbesteding van onze maaltijdbereiding hebben we meer tijd voor andere zaken gekregen. Dit is positief. Het gaat echter wel ten koste van de voedingswaarde, zowel bij kinderen als volwassen. Gemaksvoedsel is meestal geen optimale brandstof voor ons lichaam. We zijn vooral vergeten onze oude vrienden groente en fruit te blijven eten. Uit de Voedsel Consumptie Peiling 2007-2010 blijkt dat slechts 1 procent van de jongens en meisjes dagelijks voldoende groente eet (minimaal 150 gram) en slechts 5 procent voldoende fruit eet (minimaal 150 gram). Kinderen nemen voedingsgewoontes vooral van hun ouders over en ook deze eten veel te weinig groente en fruit: 96 procent van de mannen en 97 procent van de vrouwen halen de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid groente niet. Bij fruit is het niet veel beter gesteld: 96 procent van de mannen en 93 procent van de vrouwen halen de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid fruit niet. Groente en fruit zijn rijk aan vezels voor onze darm, vocht en vitaminen en mineralen en hiermee essentieel voor het opgroeiende kind en ondersteunend bij het behoud van onze gezondheid. Zouden we daarom de organisator van het schoolontbijt niet kunnen veranderen in het GroentenFruit Bureau in plaats van het Voorlichtingsbureau Brood? Brood krijgt zo een bijrol en groente en fruit de hoofdrol.

Broodbeleg 
Buiten de discussie of brood wel noodzakelijk is en de mogelijk negatieve effecten van gluten en geraffineerde koolhydraten, is het vooral het broodbeleg dat de aandacht vraagt. Als mens staan we altijd in wisselwerking met onze omgeving. Dit geldt helemaal voor kinderen, omdat zij afhankelijk van de opvoeders zijn. Een kind bepaalt niet wat er op zijn ontbijttafel staat of wat er in zijn (brood)trommel zit. Dit doen de ouders. 


In de huidige supermarkt worden kinderen verleid met hun superhelden (Sponge Bob, Dora, K3 etc) op ongezond voedsel. Kindermarketing. Als we ongezonde voedingsgewoontes kunnen aanleren, kunnen we toch ook gezonde voedingsgewoontes aanleren? We hebben als mens nu eenmaal een zwak voor zoet. Waar vroeger natuurlijk zoet voor overleving zorgde (groente en fruit), zorgt kunstmatig zoet (geraffineerde suikers) nu voor veel klachten. De aanleg voor zoet is een evolutionaire erfenis in een natuurlijke omgeving. Het huidige voedingsaanbod in de maatschappij is dusdanig onnatuurlijk dat we ons hier niet tegen hebben kunnen wapenen (o.a. te weinig vezels en antioxidanten, verkeerde verhouding vetzuren en hoge glycemische lading). De huidige omgeving lokt overeten uit. Het eten van geraffineerde koolhydraten verhoogt niet alleen de bloedsuikerspiegel, maar stimuleert ook bepaalde hersengebieden die aan beloning, drang naar voedsel en verslaving zijn gelinkt. Onze voedingskeuzes hangen op de lange termijn dus nauw met ons gedrag samen. Kies als broodbeleg eerder voor vitale eiwitten en vetten, waaronder biologische kipfilet tot notenpasta’s of maak een stoere, lekkere smoothie. 

Over gewicht en onze kinderen
Eén op de vijf Nederlandse jongeren heeft op dit moment overgewicht, voornamelijk vanwege de grote hoeveelheden suiker die zij consumeren. ‘Suiker is verslavend’, zei hoogleraar endocrinologie Aart Jan van der Lelij in een uitzending van Tros Radar. ‘Heel veel mensen zullen het vreemd vinden als ik zeg dat een paar trekjes roken in de hersenen van een 3-jarig kind hetzelfde is als een frietje of een lekker roomijsje.’ Ook trok GGD-directeur Amsterdam Paul van der Velpen in september 2013 aan de noodbel: ‘Suiker is de gevaarlijkste drug van deze tijd.’ Jaap Seidell, hoogleraar Voedingswetenschappen, gaf ook tegenover Tros Radar aan dat marketing een belangrijke rol speelt in de overconsumptie van ongezonde voeding bij kinderen: ‘Uit grote studies van de World Health Organisation (WHO) blijkt dat als die marketing in zijn geheel toeneemt, ook de voorkeur voor zoete tussendoortjes toeneemt. Ouders kopen die meer en kinderen beschikken zelf over een eigen budget. Dat leidt dan weer tot overgewicht. Het is een cascade aan effecten waarbij marketing absoluut een rol speelt.’ Het schoolontbijt verleden jaar, waar veel commerciële merken op de ontbijttafel stonden, noemde zelfs Felix Cohen (directeur Voedingscentrum) ‘een ongezond ontbijt dat schadelijk is voor de strijd tegen kinderobesitas’. Uit onderzoek van Foodwatch blijkt overigens dat 85% van de kinderproducten in Nederlandse supermarkten onverantwoord is.

Kinderachtige ethiek 
De wereldgezondheidsorganisatie (WHO) begon in 2006 zijn eerste grote aanklacht tegen kindermarketing. In het rapport stelde de organisatie onder andere dat de (mierzoete) reclame een schadelijk effect heeft op de voedingskennis van kinderen, evenals op het aankoopgedrag en de consumptie van voeding. Begin 2010 beloofde de Nederlandse voedingsindustrie beterschap door in de reclamecode op te nemen dat er ‘geen reclame’ gericht op kinderen onder de zeven jaar mag worden gemaakt. Al eerder had de brancheorganisatie Federatie Nederlandse Levenmiddelenindustrie (FNLI) haar lidbedrijven opgeroepen om uiterst terughoudend te zijn in het richten van reclame aan kinderen van zeven tot twaalf jaar. Daar kwam vervolgens weinig van terecht. De Consumentenbond deed onderzoek naar voedingsreclames die gericht waren op kinderen. Conclusie: ‘Kinderen tot 12 jaar worden veel blootgesteld aan reclames voor voeding, voornamelijk op televisie, productverpakkingen en websites van voedselbedrijven. Maar liefst 94 procent van de voedingsmiddelen die worden gepromoot bij kinderen, past niet in een gezond voedingspatroon.’

Foodwatch
Begin 2013 kwam het rapport van Foodwatch uit met de titel ‘Kindermarketing: Onverantwoord en Ongereguleerd’. Volgens Foodwatch bestaat 85 procent van het voedselaanbod voor kinderen uit junkfood en worden deze producten volop gepromoot aan kinderen via verpakkingen en reclames op internet en televisie. Beyoncé die Pepsi of Gordon die KitKat promoot lijkt me geen goed voorbeeld van je bekendheid positief inzetten. 


Het International Association for the Study of Obesity bracht het onderzoek ‘A junk-free Childhood 2012’ uit waaruit blijkt dat van de zeven onderzochte EU-landen het aantal junkfoodreclames voor kinderen op alle kanalen (tv, internet en games) het meest voorkomt in Nederland. Er was sprake van een stijging van 38 procent in 2011 ten opzichte van 2005. Een wettelijk verbod op kindermarketing ontbreekt nog steeds. Foodwatch probeert met een burgerinitiatief dit onderwerp in de Tweede Kamer bespreekbaar te maken. Met 40.000 handtekeningen komt dit onderwerp op de politieke agenda. Teken daarom dit burgerinitiatief via deze link: www.foodwatch.org/nl/onze-campagnes/onderwerpen/scholen-reclamevrij/petitie

Sint-Maartenfeest
Naast het schoolontbijt staat Sint-Maarten deze maand ook weer voor de deur. Dinsdag 11 november wordt in mijn streek het Sint-Maartenfeest gevierd. Kinderen maken op school een lampion en leren liedjes. Ze trekken langs de deuren waar deze kinderen in ruil voor het zingen van een liedje snoep krijgen. Oorspronkelijk kregen kinderen snoep of fruit, maar snoep wordt meer door de kinderen gewaardeerd. Geef ze eens ongelijk, snoep had ook mijn voorkeur toen ik jong was. Je beslist op basis van je smaak, niet op basis van je gezondheid. Daarom ligt er zo’n belangrijke taak en missie bij de maatschappelijke bewustwording omtrent geraffineerd suiker. Willen we onze aankomende generatie wel (onbewust) snoepgoed aanbieden? Waar vroeger een snoepje misschien een uitzondering was, hebben veel kinderen in de hedendaagse comfort een overdaad aan ongezond voedsel, waaronder snoep. Is het mogelijk om het maatschappelijk klimaat samen te veranderen en bewust voor gezondere alternatieve te kiezen? Gezondheid en genieten gaan namelijk goed samen.

Weerstand tegen veranderd worden 
We leven in een fantastische tijd met onbegrensde mogelijkheden. Veel informatie is vrij toegankelijk op het internet en met de koelkast, telefoon, auto en centrale verwarming is ons leven veel makkelijker geworden. Kunnen we in dit comfort en de overvloed weer oude, gezonde eet- en leefgewoontes integreren? Het gaat uiteindelijk niet om beperkingen, maar om het aanleren van nieuwe gewoontes. Het is wel fijn als de omgeving dan op onze individuele wensen aansluit. Nu laat het voedingsaanbod bij benzinepompen, sportkantines, middelbare scholen, pret- en vakantieparken nog een andere negatieve trend zien. Geraffineerd voedsel krijgt hier een podium, terwijl de natuur (groente en fruit) is verdreven.

Samen is veel leuker
Voer ik een strijd? Nee, ik draag graag bij aan meer bewustwording omtrent een gezond eet- en leefpatroon. We hebben als mens namelijk een weerstand tegen verandering. Of anders gezegd: niemand wil door een ander veranderd worden. Vertel mensen daarom niet wat ze zouden moeten doen, maar geef ze nieuwe informatie zodat we betere en verantwoordere keuzes kunnen maken. Of ze dit doen is ongeschikt: iedereen is vrij om te kiezen wat bij hem/haar past. Het is dus zaak om negativiteit om te buigen. Een integrale aanpak heeft de grootste kans van slagen. Van bovenaf zou de politiek nieuwe wetgeving kunnen maken en zou de industrie hun aanbod gezonder kunnen maken. In een droomwereld zouden politiek, industrie en burgers samenwerken bij de totstandkoming van een vitaal maatschappelijk klimaat. Een omgeving die gezonde keuzes afdwingt of in ieder geval de gezonde keuze de makkelijkste keuze maakt. We zijn als mens tevens gewoontedieren. Een revolutie van bovenaf laat mogelijk nog even op zich wachten. Tot die tijd is het voor jou absoluut mogelijk om je eigen revolutie van onderaf te ontketenen. Verdiep je in de juiste kennis en inzichten, richt je omgeving waar nodig anders in en versterk je geluk en gezondheid. Ik hoop in dit proces een kleine schakel te mogen zijn.
Conclusie: minder zoet broodbeleg en snoep, meer groente en fruit en vooral meer bewustwording. Want vanuit bewustzijn heb je als (groot)ouder altijd nog een vrije keuze. En laten we dat vooral zo houden.

P.S. Wil je mijn 3-delige gratis video-serie over Voeding, Beweging en Ontspanning per mail ontvangen? Klik dan hier



Richard de Leth met de OERsterk appDrs. Richard de Leth - zeg maar Richard - studeerde geneeskunde en specialiseerde zich in de preventieve leefstijlgeneeskunde. Met zijn OERsterk-filosofie wil hij mensen helpen bij het bereiken van een gelukkige en gezonde levensstijl. Dat doet hij in zijn praktijk voor integrale geneeskunde, maar ook met lezingen, online cursussen, zijn blog en zijn boeken. Richard schreef vijf bestsellers. Zijn nieuwste succesvolle lancering is de OERsterk Academy, met de gezondste online cursussen van het land. 

Elk nieuw artikel van Richard direct per e-mail ontvangen?
Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief


Volg Richard op:

Reacties

reageer op dit artikel









AgendaBekijk alles
Voor de tOER najaar 2017, totdat nieuwe ontwerp foto klaar is.
29 Sep 2017

OERsterk Experience Paterswolde

Lezing Paterswolde

Deze GLOEDNIEUWE Experience belooft een inspirerende, prikkelende en humoristische avond te worden. Ben jij erbij?

Nog 22 plaatsen over
Voor de tOER najaar 2017, totdat nieuwe ontwerp foto klaar is.
5 Okt 2017

OERsterk Experience Nijmegen

Fort Lent
Deze GLOEDNIEUWE Experience belooft een inspirerende, prikkelende en humoristische avond te worden. Ben jij erbij?
Nog 16 plaatsen over