terug

Waarom de roomboter op je broodje gezonder is dan je broodje

 
‘Ga jij midden in een bos slapen?’ Mijn vrouw kijkt me vol afgrijzen aan. Vol trots vertel ik dat ik met een groep een Bushcraft ga volgen. ‘Op Marktplaats heb ik een goede slaapzak gekocht. Kan zelfs bij 20 graden onder nul’, zeg ik enthousiast.
 
In het bos blijkt dat niet te kloppen. Het is drie graden onder nul. Ik klapper van de kou. Om 1:00 uur ’s nachts sluip ik door het donkere bos naar mijn auto. Ze bekijken het maar. Met een licht schuldgevoel rijd ik naar een hotel in de buurt. 

Verkeerd voorgelicht. Zo is het ook met vetten. In de meeste diëtetiekboeken staat de informatie over vetten haaks op de werkelijkheid. 

Waarom zijn wij zo bang voor vetten? 

Omdat je overal onterecht leert dat vetten gevaarlijk zijn. Van De Hartstichting (eet Becel Pro Activ), Unilever tot de diëtetiek. Door een foutief onderzoek van de Amerikaanse onderzoeker Ancel Keys in de jaren zestig van de vorige eeuw, bestaat de mythe dat verzadigd vet aan de basis staat van hart- en vaatziekten. Sindsdien zijn we door de suikerlobby minder vetten en meer koolhydraten gaan eten. En zijn we alleen nog maar dikker geworden. We hebben meer ontstekingsziekten zoals obesitas, depressiviteit, auto-immuunziekten en kanker. 

Maar we staan op een kantelpunt. In 2013 sloeg door nieuwe onderzoeken de twijfel in de medische wetenschap toe: 


Maar wat lees je in de krant als antwoord op deze vraag? 
 
Ingezonden brief van Anno Berghuis in NRC, 2014
 
Reactie Patricia Schutte van het Voedingscentrum 

En de maatschappelijke verwarring is compleet. 

Want de waarheid is omgekeerd

Als je op een broodje met kaas roomboter (verzadigd vet) smeert, is de roomboter het gezondste onderdeel van het broodje. Recent onderzoek laat zien dat verzadigde vetten geen enkel effect hebben op sterfte, hart- en vaatziekte of suikerziekte. Dus het wordt hoog tijd om onze relatie met vetten te veranderen. 

Wat zijn vetten? 

Vetten worden in planten en dieren gemaakt. Vetten die bij kamertemperatuur smelten noemen we oliën. In plantaardige oliën zitten veel onverzadigde vetzuren, omdat ze een dubbele binding hebben. Ze veranderen als gevolg van blootstelling aan zuurstof, hitte of licht in transvetten. 

Wat is een transvet? 

Transvetten ontstaan bij het industrieel harden van plantaardige oliën. Je vindt ze vooral in bewerkte voedingsmiddelen, zoals kant-en-klare sauzen, dressings, margarines, zoutjes, koek, snoep, bepaalde toetjes en gebak. 

Transvetten zijn schadelijk. Bij de omzetting raken ze geoxideerd en beschadigen ze de lichaamscellen. Verzadigde vetten, waar we zo bang voor zijn, hebben géén dubbele binding en kunnen bij verhitting niet in een transvet veranderen. 

Welke vetten zijn slecht? 

De mens dacht het beter te kunnen dan de natuur. Hij ging sleutelen en experimenteren met ons voedsel. Roomboter werd kunstboter. Sinds 1913 kunnen we fabrieksmatig plantaardige oliën zoals zonnebloemolie produceren. Hierdoor wordt het als goedkope grondstof in veel eten toegevoegd. En daar zit het probleem. Omega-6 vetzuren stimuleren ontstekingen. Omega-3 vetzuren daarentegen remmen ontsteking. Door de bewerking van onze voeding eten wij veel te veel omega-6 vetzuren Het maatschappelijke gevolg: veel ontstekingen en een toename van westerse welvaartsziekten. 

Eigenlijk bestaan er geen geen goede of slechte vetten. Er bestaat wel een foute balans tussen de vetzuren. Jouw lichaam heeft alle vetzuren nodig om goed te functioneren. Behalve transvet. 

Hoe weet ik welke vetten ik moet eten? 

De oermens had niet veel te kiezen. Hij moest het doen met wat er groeide, rende, vloog of zwom. In een natuurlijke omgeving zijn er alleen gezonde vetten zoals avocado, olijven, noten, zaden, wild vlees en vette vis. In onze oorspronkelijke omgeving kwamen transvetten niet voor. 

Ik geef je even een overzicht: 

Onverzadigde vetzuren:
 
Omega-3 vetzuren: 
Zeegroenten, groene bladgroenten, chiazaad, lijnzaadolie, vette vis (haring, makreel, zalm, sardientjes), walnoot, pompoenpitolie 

Omega-6 vetzuren: 
Noten, zaden, wild vlees, zonnebloemolie, sojaolie, maïsolie, saffloerolie, teunisbloemolie, cashewnoot, pinda, pakjes en zakjes 

Omega-9 vetzuren: 
Olijfolie, sesamzaad, avocado 

Verzadigde vetzuren:
 
Verzadigd vet: roomboter, kokosolie of ghee (en zit het meest in moedermelk!)

Transvet: bewerkte voedingsmiddelen zoals pakjes en zakjes, margarine, halvarine, koek, gebak, chips, gefrituurd voedsel en kant-en-klaarmaaltijden 

Vermijd dus pakjes en zakjes en gooi je margarine of halvarine in de prullenbak.

Maar die inzichten veranderen de hele tijd, wat moet ik nou geloven? 

Vertrouw de natuur. Heb een gezond wantrouwen bij alles wat door mensenhanden is gemaakt. In de jaren zestig van de vorige eeuw moesten we volgens de adviezen van de diëtiek vetten mijden om niet dik te worden. Gelukkig kantelt het inzicht in de wetenschap en moeten we nu weer vet eten om slank te worden. 

De Eskimo’s eten vooral zeehondenvlees, rijk aan verzadigd vet. De Hatzabe in Afrika drinken veel bloed en eten veel verzadigd vet. Beide groepen hebben een zeer laag cholesterolgehalte. 

Van het eten van vet krijg je niet meer vet, waaronder cholesterol, in je bloed.

Van het eten van kunstmatige koolhydraten in de vorm van koek, snoep, brood, pasta, aardappelen, frisdranken en vruchtensappen wel. 

Waar moet ik nou dus op letten? 

Als je natuurlijke voedingsmiddelen eet, hoef je je geen zorgen te maken. Denk in paddenstoelen, eieren, noten, zaden, wild vlees, vette vis, groente en fruit. Lees hoofdstuk 14 en 16 in mijn eerste boek OERsterk* om te lezen wat, maar vooral waarom, je bepaalde zaken meer of minder moet eten. Vermijd vooral kunstmatig voedsel. Dan zijn zowel je vetzuren als jezelf prima in balans!

Wat moet je onthouden? 

Onthoud dit simpele ezelsbruggetje:
 
  • verzadigd begint met een V van ‘vast’ en ‘verwarmen’ (roomboter, kokosolie, ghee). Gebruik ze in de keuken om te verhitten.
  • onverzadigd begint met een O van ‘olie’ en ‘onverwarmd’ (dus olijfolie, lijnzaadolie, walnootolie). Gebruik ze aan de eettafel voor koud gebruik. 

En nu 

Ga vanaf vandaag meer gezonde vetten zoals olijfolie, avocado, groene bladgroenten, zeegroenten, noten, zaden, eieren, gevogelte of vette vis gebruiken. En gooi de margarine in de prullenbak. 
 
 
 
P.S. Wil je mijn 3-delige gratis video-serie over Voeding, Beweging en Ontspanning per mail ontvangen? Klik dan hier
 


Richard de Leth met de OERsterk appDrs. Richard de Leth - zeg maar Richard - studeerde geneeskunde en specialiseerde zich in de preventieve leefstijlgeneeskunde. Met zijn OERsterk-filosofie wil hij mensen helpen bij het bereiken van een gelukkige en gezonde levensstijl. Dat doet hij in zijn praktijk voor integrale geneeskunde, maar ook met lezingen, online cursussen, zijn blog en zijn boeken. Richard schreef vijf bestsellers. Zijn nieuwste succesvolle lancering is de OERsterk Academy, met de gezondste online cursussen van het land. 

Elk nieuw artikel van Richard direct per e-mail ontvangen?
Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief


Volg Richard op:

Reacties

  1. door Adriaan Keij op
    Patricia Schutte, het Voedingscentrum, ach... Je kunt het ze niet kwalijk nemen, ze worden betaald door de voedingsindustrie. Om het voor Patricia begrijpelijk te maken: Margarine begint met de M van Moord.
  2. door Ilona Donkersloot op
    Dankjewel voor je heldere uitleg Richard. Ik geef de informatie door. :-) Gelukkig ben ik al een paar jaar over op de roomboter. Ik kan me nu gewoon niet meer voorstellen dat ik al die jaren halvarine heb gesmeerd. Getver! Ik wist niet beter, verkeerd voorgelicht ;-) Groetjes Ilona, natuurvoedingsadviseur
  3. door Mathilde Pelder op
    Ik zou graag de nieuwsbrief ontvangen. Je schrijft mooi helder, daar houd ik van. Altijd leuk om te volgen wat er allemaal gebeurt en welke GOEDE informatie er verspreid wordt over eten. Groetjes Mathilde
    door Richard de Leth op
    Ik heb je op de lijst gezet, Mathilde! (had ook via inschrijfbox op website gekund) Groeten, Richard
  4. door Richard de Leth op
    Website Natuur Diëtisten Nederland bevat ook veel nuttige informatie, bijvoorbeeld deze link (Vetten en immuniteit) http://www.natuurdietisten.nl/detail.php?cod=530&id=531&page=
  5. door Joost Kok op
    Hiii. Ik ben gisteren naar je lezing geweest en vond het echt enorm inspirerend. Nu heb ik meteen wat blogs van je gelezen en heb meteen een vraag. Je gebruikt roomboter om te bakken. Wat adviseer je om op je brood te smeren. Ook roomboter (de ongezouten)
    door Richard de Leth op
    Zeker, Joost, ook roomboter. Of grasboter. Alle goeds! (en leuk dat je bij mijn lezing was!)
  6. door Caroline op
    Begrijp ik nou dat juist cashewnoten niet gezond zijn? Mijn favoriete noten.... De rest had ik al begrepen qua vetten (en suikers) en pas ik al gezond toe.
    door Richard de Leth op
    Klopt, ik zou een overdaad aan cashewnoten afraden.
  7. door Irene op
    Volgens het nieuwe rapport van de gezondheidsraad "richtlijnen goede voeding", is het nieuwe advies om verzadigde vetten te vervangen door ook cis-enkelvoudige onverzadigde vetzuren. In het verleden gaven ze een richtlijn van verzadigd vet maximaal 10 energie% inname. Toen droegen ze als vervanger meervoudig cis-onverzadigde vetzuren aan (linolzuur dus.. Bv zonnebloemolie). Wat dat betreft zijn de richtlijnen al aangepast op recente onderzoeken.
  8. door Maria op
    Ik heb een vraag. Ongezouten cashewnoten zijn dus niet goed? Eet elke dag een handje cashewnoten in de veronderstelling, dat dat goed is.... Niet dus?
    door Richard de Leth op
    Klopt, eet liever een handje gemengde (ongebrande, ongezouten) noten. Enjoy :-)
  9. door Saskia op
    door Richard de Leth op
    Cashewnoten zijn relatief rijk aan omega-6, dus veelvuldige inname is niet optimaal, Saskia. Neem liever een handje gemengde noten. Alle goeds!
  10. door Lidwien op
    Interessant. Dank je. Zal de olijfolie laten staan om te bakken. Ik nam ook de roomboter maar ook veel de sojaboter van de natuurwinkel als boter op mijn brood. Hoe vind jij dan de sojaboter?
    door Richard de Leth op
    Soja is een peulvrucht en bevat bepaalde anti-nutriënten (zie hoofdstuk 16 in OERsterk) die bij veelvuldig gebruik klachten kunnen geven. Ik geef de voorkeur dus aan roomboter.
  11. door Mirjam op
    Het is zelf zo dat vet (de goede) niet zorgt voor de verhoging van ons cholesterol, maar de bewerkte suikers, deze tasten onze aderen aan waarna ons lichaam dan extra cholesterol aanmaakt, gebruik dus geen pakjes en zakjes en let op de toevoeging glucosestroop... Lekker roomboter, olijfolie, noten, zaden en vis eten: top!!!
  12. door Yvonne op
    Hoe zit het met kokosolie/vet? Is dat nu slecht voor vaten en cholesterol of niet?
    door Richard de Leth op
    Kokosolie kun je prima in een gevarieerd voedingspatroon gebruiken, Yvonne. Het heeft vele positieve gezondheidseffecten.
  13. door Lex op
    Wij gebruiken voor de kids nu de biologische magarine van Ekoplaza. https://www.ekoplaza.nl/producten/product/margarine Zou je kunnen vertellen of dit wel een goede keuze is, grasroomboter geprobeerd maar smeert toch wat lastig en daardoor smeer je het brood stuk:-(
    door Richard de Leth op
    Gebruik liever een botervloot op het aanrecht waar een stuk(je) roomboter of grasboter in zit. Zo blijft de boter goed smeerbaar en het brood heel :-)
  14. door natasja op
    Hallo Richard, begrijp ik nou goed dat je beter kunt bakken in kokosolie, ghee of roomboter in tegenstelling tot olijfolie? Ik bak altijd in een combinatie van olijfolie en roomboter. Kan je mij uitleggen waarom je beter niet kunt bakken in olijfolie?
    door Richard de Leth op
    Dat is juist, Natasja. In principe raad ik aan om extra vierge olijfolie alleen koud over eten te gebruiken (milde olijfolie zou op lage temperatuur/vuur gebruikt kunnen worden). Onthoud dit ezelsbruggetje: verzadigd begint met een v van verwarmen (zoals kokosolie, ghee of roomboter) en oververzadigd begint met een o van olie en onverwarmd (dus olijfolie).
  15. door Lex op
    Ik ga opzoek naar een botervloot:-) mag dat een aantal dagen ongekoeld op het aanrecht blijven staan? Geen kans op bederving?
    door Richard de Leth op
    Klopt, paar dagen is veilig. En gebruik anders je zintuigen (zicht/reuk) :-)
  16. door Jan op
    Heb altijd begrepen dat er in cashewnoten stoffen zitten die de kans significant kunnen verminderen dat je bepaalde vormen van kanker krijgt. Of is dat niet waar, en weegt dat 'voordeel' niet op tegen het feit dat het eten van Omega-6 vetzuren niet goed voor je zou zijn? Tja, probleem bij dit soort dingen is altijd dat het voor een leek moeilijk, zo niet onmogelijk, te bepalen is wat waar is en wat niet waar... Bij het zien van een titel als 'OERsterk-filosofie' bekruipt mij altijd een beetje het gevoel van, daar is er weer eentje die het beter weet dan de rest... Kan best zijn dat je gelijkt hebt, maar zo zijn er zoveel die zeggen dat ze gelijk hebben... Waarvan acte!
    door Richard de Leth op
    Dank voor je reactie, Jan. Het is altijd goed om kritisch te zijn, en de waarheid ligt altijd ergens in het midden. Op gezondheidsgebied is alles persoonsgebonden en af en toe cashewnoten is natuurlijk geen probleem in een gevarieerd voedingspatroon. Voedingsmiddelen zijn uiteindelijk niet per definitie het probleem, maar verkeerde voedingspatronen.
  17. door Monique Koomen op
    Hoi Richard Ik vind wel dat roomboter met mate gebruikt moet worden Verder is het ook zo dat het mensen lastig gemaakt wordt om Gezond te eten overal zit wel suikers en nummers of meer in. Tomaten puree bv suikers Je moet dus echt alles zelf maken en dan heb ik het niet eens over biologisch en dan de tijd wij werken alle twee 5 dagen dus hoe doe jij dat groetjes Monique
    door Richard de Leth op
    Goed punt, Monique, gezond eten vraagt inderdaad meer tijd en energie in de huidige tijd. Of anders gezegd, de maatschappij vraagt andere rollen. In 1900 stond een vrouw gemiddeld 5 uur in de keuken voor de avondmaaltijd, in 2000 was dat gemiddeld 20 minuten. De tijd dat we minder in de keuken zijn is ten koste gegaan van onze voedingswaarde. Zondag is een goede dag om de maaltijden van de week in kaart te brengen (en de boodschappen), en verder is het goed om zo onbewerkt en puur mogelijk te eten. Wat je zegt is waar: suiker is bijna overal in toegevoegd, dus het start met bewustwording. Er staan in de basis misschien geen ongezonde voedingsmidddelen (hoewel dat natuurlijk op het niveau van het product en ingrediënten zeker wel zo kan zijn), maar wel ongezonde voedingspatronen. Ik ben een groot voorstander van simpel eten, van een soep (die je ook op zondag kunt maken en in porties kunt invriezen), salades tot een OERsterke avondmaaltijd. Mooie Kerst!
  18. door janny op
    Is alle kokosolie van goede kwaliteit?
    door Richard de Leth op
    Helaas niet, Janny. Er is ook veel commerciële rommel. Zelf ben ik fan van de kokosolie in glas van Aman Prana. Alle goeds, Richard
  19. door Mirjam op
    Hallo Richard, 2e poging: Hoe zit het met de onverzadigde vetten in amandelmeel (en andere gemalen noten ) als je die verhit in gebak, pannenkoeken,...?
    door Richard de Leth op
    Goede vraag, Mirjam. Is eigenlijk ook suboptimaal, dus eet deze verhitte noten (of amandelmeel) ook niet iedere dag. Variatie is dus de grote beschermer. Alle goeds, Richard
  20. door Mirjam op
    En GLA? Toch een ontstekingsremmer (omgezet in PGE1) en dus toch teunisbloemolie, bernagie- en zwarte beszaadolie?
    door Richard de Leth op
    Klopt, Mirjam. Het lichaam kan zelf GLA aanmaken vanuit linolzuur, maar hier is dan een voldoende aanwezigheid van zink, magnesium en vitamine B6 bij nodig. Een goede externe bron van GLA is inderdaad bijvoorbeeld teunisbloem- of borageolie. Er zitten ook kleine hoeveelheden in de zoutwateralg spirulina.
  21. door Marianne op
    Dit kreeg ik vandaag binnen Richard! Zo zie je door de bomen het bos niet meer? Wat moet je in hemelsnaam nog geloven? Iedereen spreekt elkaar tegen! http://messagent.gezondheidsnetmail.nl/optiext/optiextension.dll?ID=SdQgKNQUMJKBw29hT%2B4AglmTKzCKnWABM%2BF9JLePRg_pAAMLx_mPrK6uKTZdQ330kwV%2BQXNGY9SxDdbSG27mdz_Nj1IpxBA0SW
  22. door Ria op
    Hallo Richard, ik mag graag je verhalen en nieuwsbrieven lezen. Maar heb eigenlijk wel het probleem dat ik niet tegen ei, melk, soja, smaakversterkers en geiten producten kan. Zo af en toe probeer ik dus roomboter voor het vlees te bakken of op brood. Maar dit gaat zelden goed. Ik vond het altijd heerlijk maar nadat ik in de overgang kwam kreeg ik dus de klachten. Het heeft even geduurd maar probeer alles zo basis mogelijk te eten. Ik vraag me dus eigenlijk af wat je mij dan aanraad om te gebruiken.
  23. door Jolanda op
    Ahh, hier staat mijn antwoord deels al, die ik stelde bij maagzuur. Toch weer wat geleerd. Dus verstadigd vet is zo slecht nog niet, nouja mits onbewerkt en puur uit de natuur. Verzadigd vet in chips etc is transvet dus onnatuurlijk verzadigd vet dat is dus de nekbreker voor o.a hart en vaat ziekte? Ja het begint te dagen hierow. Bedankt Richard 👍🏻
    door Richard de Leth op
    Voor hart- en vaatziekten zijn vooral laaggradige ontstekingen de boosdoener, Jolanda. Hier schijnt op korte termijn een blog over (over cholesterol en hart- en vaatziekten). Alle goeds en mooi weekend, Richard
reageer op dit artikel